Etiket arşivi: unutulan manşetler

Gazete Arşivleri

Bu gün ülkemizde çıkan günlük gazeteler tamamen bilgisayar ortamında hazırlandıkları için arşivlenmesi ve bu arşivin de erişimi, kullanımı hızlı ve kolay.

Osmanlı döneminde yayınlanmış gazeteler muhtelif kurumların gayretleri ile dijitalleştirilmiş ve toplu olmasa da bir şekilde erişilebiliyor. Ayrıca, 1923’den sonra çıkan gazetelerin bir kısmı harf devrimine kadar eski harfli Türkçe olarak yayınlanmaya devam etmiştir.

Gazetelerin arşivlerini incelemek İstanbul Atatürk Kitaplığında mümkün. Ancak Basın Müzesinde de bulunan gazete arşivlerini incelemek Atatürk Kitaplığı’nda olduğu kadar rahat değil.

Bazı gazeteler arşivlerinin bilimsel değerinin bilinci ve geleceğe duydukları sorumluluk duygusu ile kağıt ortamda bulunan eski sayılarını dijital ortama aktarmış ve indeksleyerek erişim ve kullanım kolaylığı sağlamışlardır.

Benim tespit edebildiğim ve kullandığım bu gün yayın hayatına devam eden üç büyük gazetenin arşiv durumu aşağıdadır:

Milliyet Gazetesi: 3 Mayıs 1950 ile 30 Haziran 2004 arası gazeteler dijitalleştirilmiş ve indekslenmiş durumda.
Araştırmaya üyelik sistemi ile ücretsiz olarak açık.

Cumhuriyet Gazetesi: 1930’dan bu yana olan arşivi, dijitalleştirilmiş ve indekslenmiş.
Araştırmaya muhtelif ücret seçenekleri ile açık.

Hürriyet Gazetesinin webte kullanılabilen arşivi 02 Kasım 1997 tarihinden itibaren başlıyor.  02 Kasım 2012 tarihinden bu yana muhtelif kelimeler üreterek arama yapılabiliyor.
Bunun  dışında Hürriyet Gazetesinin de eski sayılarını dijital ortama aktardığı konusunda bilgi var, ancak kullanıma açık değil. Halen doğum günlerinize ait sayıyı ücreti karşılığında isteyebiliyorsunuz.Hürriyet Gazetesi’nin nüshalarına İBB Atatürk Kitaplığı‘nda erişmek mümkün.

Congre Kütüphanesini (Library of Congress) incelediğimizde, tüm eyaletlerde 1836 yılından itibaren yayınlanan tüm gazeteleri bir program dahilinde dijitalleştirmeye başlamış ve devam ediyor. Dijital ortama aktarılanlar ise internet üzerinde araştırmaya açık. Hatta bir kısım gazetelerimizi indekslemişler. Resmi Gazete’mizi mikrofilme almışlar.

Ulusal boyutta yayınlanan gazetelerimizin bir proje ile dijitalleştirilip bilim insanlarının istifadesine sunulması geç kalmış bir durumdur ve hemen hayata geçirilmesi gerekir.

Anadolu’nun muhtelif il ve ilçelerinde yayımlanmış bir çok mahalli gazete bulunmaktadır. Bu gazete koleksiyonları maalesef çok sağlıklı arşivlenmemiş ve yayınlanmış yüm nüshalarına erişmek mümkün olamamaktadır. Mahali gazetelerinvar olan nüshalarına Beyazıt Devlet Kütüphanesi, TBMM Arşivi, İBB Atatürk Kitaplığı’nda bulunabilir.

Gerek günümüz ve gerekse Osmanlı dönemine ait bazı gazete ve süreli yayınları muhtelif kütüphanelerde bulmak mümkün. Bunların bir kısmının kataloğu, bir kısmının listesi bulunmaktadır.

Dünyadan örnekler:

 Avustralya (Trove ): Trove’u, bir bilgi hazinesinin açık kaynak kodlu hali olarak düşünebilirsiniz. Sitede uzun gazete ‘başlıkları’ arasından biri seçip bilgi alabiliyor, şehre göre bile filtreleme yapabiliyorsunuz. http://trove.nla.gov.au/newspaper

Times Machine – The New York Times: ‘Times Machine’, size New York Times’ın 17 Eylül 1851’deki ilk sayısından 30 Aralık 1922’ye tüm gazeteleri sunuyor. Tarih aralığı sınırlı da olsa, örneğin Birinci Dünya Savaşı dönemini kapsadığını düşündüğümüzde önemli bilgiler sunuyor. http://timesmachine.nytimes.com/browser

Chronicling America: Kongre Kütüphanesi tarafından tutulan bu dev arşivde 23 Amerikan eyaletine ait gazete arşivlerine göz atabiliyorsunuz. Projenin amacı, 1836’dan 1922’ye dek ABD’nin tüm eyaletlerinde yayınlanmış gazeteleri dijital ortama geçirmek. Sitede 1690’dan bu yana ABD’de yayınlanan gazetelerde yer alan bilgileri listeleyen bir dizin de mevcut. http://chroniclingamerica.loc.gov/

HistoryBuff: Bu site, eski gazetelerin arşivlerini sağlamak yerine, son 400 yılda Amerikan tarihindeki önemli olaylar hakkında seçilmiş bir koleksiyon sunuyor. Site, gazetelerin ilk zamanlarında haberleri nasıl yayınladığını görmek isteyen öğrenci ve öğretmenler için hazırlanmış. Seçilen gazeteleter, 1700 ile 2004 yılları arasındaki dönemi kapsıyor. http://historybuff.com/

The Newspaper Genealogy Archives: Sitenin kapsadığı haber sayısı sınırlı, ancak ABD, İngiltere, İskoçya, İrlanda ve Avusturya gazetelerinin de dahil edilmesiyle geniş bir arşiv sunuyor. Site, soy ve tarihi bilgi araştırmaları için tasarlanmış. Arşivler, 18. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar olan haberleri kapsıyor. Haberler, evrensel önemi olan olaylardan çok doğum, ölüm, şirket dizilişleri gibi kişisel duyuruları içeriyor. http://theoldentimes.com/archives.html

Google Archive Search: Tarihi haberleri aramak için Google News Archive’i deneyebilirsiniz. Haber arşivi, otomatik olarak bir zaman çizgisi oluşturabiliyor ve bu haber çizgilerini farketmede oldukça faydalı oluyor. http://news.google.com/news/advanced_news_search?as_drrb=a

(Kaynak: http://www.chip.com.tr/galeri/gazete-arsivlerini-okuyabileceginiz-6-site_2123_2.html)
Share